AEO Temelleri: Asgari Uygulanabilir Kontrol Listesi
Kısaca: Answer Engine Optimization'da (AEO) ilk 90 gün için öncelik: her sayfaya açık, kısa cevap paragrafı eklemek, soru başlıklı H2/H3 yapısı kurmak ve Schema.org işaretlemesi (Article, FAQPage, HowTo) uygulamaktır. Bot erişimi için robots.txt'te GPTBot, ClaudeBot, Google-Extended gibi tarayıcılara izin vermek yeterlidir; llms.txt gibi deneysel dosyalar şu aşamada isteğe bağlıdır.
1. Cevap-Önce Yapı: Her Sayfanın Tepesine Özet Paragraf
ChatGPT, Perplexity veya Google AI Overviews bir soruya yanıt ararken sayfanın ilk 200-300 kelimesini tarar. Bu nedenle her içeriğin başına, kullanıcının sorusunu doğrudan yanıtlayan 2-4 cümlelik bir paragraf yerleştirin:
<p><strong>Kısaca:</strong> [Soru] için [temel cevap].
[Ek bağlam veya koşul]. [Sonraki adım veya referans].</p>
Örnek (B2B SaaS için):
<p><strong>Kısaca:> API entegrasyonu genellikle 2-5 iş günü sürer;
bu süre mevcut altyapınıza ve endpoint sayısına bağlıdır.
Standart REST entegrasyonları daha hızlı, özel webhook yapıları
ek test gerektirir. Detaylı adımlar aşağıda açıklanmıştır.</p>
Bu paragraf aynı zamanda meta description'dan bağımsız olmalıdır; meta description arama motoru snippet'ı için, cevap paragrafı ise AI modellerinin doğrudan alıntı yapması içindir.
2. Soru Başlıklı H2/H3 Hiyerarşisi
Answer engine'ler başlıkları soru-cevap eşleştirmesi için kullanır. Her H2 veya H3'ü doğal bir soru formatında yazın:
- Doğru: "API anahtarı nasıl oluşturulur?"
- Yanlış: "API Anahtarı Oluşturma"
Başlık altındaki ilk paragraf, sorunun cevabını içermelidir. Sonraki paragraflar detay, örnek veya uyarı ekleyebilir. Örnek yapı:
<h2>Hangi şema türü e-ticaret ürün sayfaları için uygundur?</h2>
<p>E-ticaret ürün sayfaları için <code>Product</code> şeması
zorunludur; içinde <code>name</code>, <code>image</code>,
<code>offers</code> (fiyat, stok durumu) ve
<code>aggregateRating</code> alanları bulunmalıdır.</p>
<h3>Ek olarak hangi şemalar değer katar?</h3>
<p>Ürün sayfasında SSS varsa <code>FAQPage</code>,
kullanıcı yorumları varsa <code>Review</code> şeması ekleyin.</p>
Sayfa başına 4-6 soru başlığı yeterlidir; daha fazlası içeriği dağıtır ve odak kaybettirir.
3. Schema.org İşaretlemesi: Üç Temel Tür
Answer engine'ler yapılandırılmış veriyi önceliklendirir. İlk aşamada şu üç şema türünü uygulayın:
| Şema Türü | Kullanım Alanı | Zorunlu Alanlar |
|---|---|---|
Article |
Blog yazıları, rehberler | headline, datePublished, author, image |
FAQPage |
SSS bölümleri | mainEntity (Question → acceptedAnswer) |
HowTo |
Adım adım talimatlar | name, step (name, text) |
JSON-LD formatında <script type="application/ld+json"> etiketi içinde sayfanın <head> veya <body> sonuna ekleyin. Örnek FAQPage şeması:
<script type="application/ld+json">
{
"@context": "https://schema.org",
"@type": "FAQPage",
"mainEntity": [{
"@type": "Question",
"name": "robots.txt hangi botları engelleyebilir?",
"acceptedAnswer": {
"@type": "Answer",
"text": "robots.txt, GPTBot, ClaudeBot, CCBot gibi nezaket
protokolüne uyan tarayıcıları engelleyebilir. Ancak bu bir
güvenlik mekanizması değildir; uymayan botlar için sunucu
veya WAF seviyesinde engelleme gereklidir."
}
}]
}
</script>
Google'ın Rich Results Test aracıyla şema hatalarını kontrol edin. Hatalı şema, hiç şema olmamasından daha kötüdür; answer engine'ler geçersiz JSON-LD'yi görmezden gelir.
4. Bot Erişimi: robots.txt ve User-Agent Yönetimi
Answer engine'lerin içeriğinizi taraması için robots.txt dosyanızda ilgili tarayıcılara izin vermelisiniz. Aşağıdaki User-agent'lar model eğitimi veya arama indeksleme için kullanılır:
# OpenAI (ChatGPT eğitimi ve arama)
User-agent: GPTBot
Allow: /
User-agent: OAI-SearchBot
Allow: /
# Anthropic (Claude eğitimi)
User-agent: ClaudeBot
Allow: /
# Google (Gemini/Vertex AI eğitimi; Arama sıralamasını ETKİLEMEZ)
User-agent: Google-Extended
Allow: /
# Perplexity (arama indeksleme)
User-agent: PerplexityBot
Allow: /
# Common Crawl (genel veri seti)
User-agent: CCBot
Allow: /
Önemli: Google-Extended yalnızca Gemini uygulamaları ve Vertex AI için eğitim/grounding kullanımını kontrol eder; Google Arama sıralamasını etkilemez. Google AI Overviews, normal Googlebot ve snippet kontrolleriyle (nosnippet, max-snippet, data-nosnippet) yönetilir.
Kullanıcı kaynaklı getirme işlemleri (ChatGPT-User, Claude-User, Perplexity-User) için OpenAI ve diğer sağlayıcılar robots.txt kurallarının aynı şekilde uygulanmayabileceğini belirtir. Bu ajanlara erişim engellemek istiyorsanız sunucu veya WAF seviyesinde User-agent bazlı filtreleme yapmalısınız; robots.txt yeterli değildir.
5. Gereksiz veya Erken Aşamada Atlanabilecek Uygulamalar
İlk 90 günde aşağıdaki unsurlara zaman harcamayın:
- llms.txt dosyası: 2024'te önerilmiş deneysel bir format; büyük arama veya AI sağlayıcılarının bunu sıralama veya atıf için kullandığı doğrulanmamıştır. İsteğe bağlı bir deney olarak ekleyebilirsiniz, ancak öncelik değildir.
- Çok sayıda şema türü:
Product,Event,LocalBusinessgibi özel şemalar yalnızca ilgili sayfa türleri için gereklidir. Her sayfayaOrganizationveyaWebSiteşeması eklemek AEO'ya doğrudan katkı sağlamaz. - Aşırı uzun içerik: 3000+ kelimelik makaleler answer engine'ler için avantaj sağlamaz; 800-1200 kelime, net başlıklar ve yapılandırılmış veri daha etkilidir.
- Özel bot engellemeleri:
Bytespider,Amazonbotgibi tarayıcıları engellemek AEO performansını artırmaz; yalnızca sunucu yükü sorunları varsa düşünün. - Meta keyword etiketi: Hiçbir modern arama motoru veya answer engine bu etiketi kullanmaz.
6. İlk 30 Günlük Uygulama Planı
Aşağıdaki sırayla ilerleyin:
- Gün 1-7: Mevcut içeriğin %20'sine (en yüksek trafikli sayfalar) cevap-önce paragraf ekleyin.
- Gün 8-14: Aynı sayfalarda H2/H3 başlıklarını soru formatına dönüştürün.
- Gün 15-21:
ArticleveFAQPageşemasını bu sayfalara uygulayın; Google Rich Results Test ile doğrulayın. - Gün 22-30: robots.txt'yi güncelleyin (yukarıdaki User-agent listesi); Search Console'da 'robots.txt raporu' ile hata kontrolü yapın.
Bu adımlar tamamlandıktan sonra kalan içeriğe aynı yapıyı yaygınlaştırın. Answer engine'lerin içeriğinizi tarama ve atıf yapma süreci 4-8 hafta sürebilir; hemen sonuç beklemeyin.
Sık Sorulan Sorular
robots.txt'te tüm AI botlarına izin vermek telif hakkı riski oluşturur mu?
robots.txt bir erişim güvenlik mekanizması değil, nezaket protokolüdür. İçeriğinizin model eğitiminde kullanılmasını engellemek istiyorsanız hukuki danışmanlık almalısınız; robots.txt tek başına yasal koruma sağlamaz. Ancak GPTBot veya ClaudeBot'u engellemek, bu sağlayıcıların gelecekteki eğitim taramalarında içeriğinizi atlayacağı anlamına gelir (geçmiş taramalar için geçerli değildir).
Schema.org işaretlemesi olmayan sayfalar answer engine'lerde hiç görünmez mi?
Hayır; şema yokluğu sayfayı tamamen dışlamaz, ancak yapılandırılmış veri olan rakiplere göre dezavantaj yaratır. ChatGPT veya Perplexity, şemasız sayfalardan da alıntı yapabilir, ancak şemalı içerik daha yüksek güven skoru alır ve atıf önceliği kazanır. Şemayı "zorunlu" değil, "rekabetçi avantaj" olarak görün.
Google Search Console'da robots.txt test aracı nerede?
Eski 'robots.txt test aracı' kaldırılmıştır. Bunun yerine Search Console'daki 'robots.txt raporu' (Ayarlar > robots.txt) ve 'URL denetimi' aracını kullanın. robots.txt raporu, dosyanızın geçerliliğini ve erişilebilirliğini gösterir; URL denetimi ise belirli bir sayfanın Googlebot tarafından taranıp taranmadığını test eder.
llms.txt dosyası eklemek faydalı mı?
llms.txt, 2024'te önerilen deneysel bir formattır ve büyük arama/AI sağlayıcılarının bunu sıralama veya atıf için kullandığı doğrulanmamıştır. İsteğe bağlı bir deney olarak ekleyebilirsiniz (örneğin, sitenizin yapısını veya öncelikli içeriği açıklamak için), ancak şu aşamada cevap-önce yapı, soru başlıkları ve şema işaretlemesi çok daha yüksek önceliğe sahiptir. llms.txt'ye zaman ayırmak yerine mevcut içeriğinizi yukarıdaki kontrol listesine göre optimize edin.