Methodology v1.0
19 Kasım 2026 • Yazar: AICompatible Ekibi • 7 dk okuma

Ücretsiz GEO/AIO Kontrol Aracı Nasıl Seçilir? 7 Ölçüt

Kısaca: Güvenilir bir GEO/AIO denetim aracı seçerken şeffaf skor metodolojisi, robots.txt ile gerçek tarayıcı erişimini ayırt etme, açıklanabilir sonuçlar ve abartısız öneriler sunmalıdır. Araç neyi nasıl ölçtüğünü açıkça belirtmeli, "garanti" veya "ChatGPT'de ilk sıra" gibi vaatlerden kaçınmalıdır. Aşağıdaki yedi ölçüt, bir aracın teknik güvenilirliğini ve pratik değerini değerlendirmenize yardımcı olur.

1. Skor Metodolojisi Şeffaf mı?

İyi bir denetim aracı, verdiği puanın veya "sağlık skoru"nun nasıl hesaplandığını açıkça belirtmelidir. Kapalı kutu bir algoritma yerine, hangi faktörlerin ne ağırlıkta değerlendirildiğini görmek istersiniz.

Kontrol edin:

  • Araç, "SEO skoru: 72/100" gibi bir sayı veriyorsa, bu sayının hangi metriklerin toplamı olduğunu açıklıyor mu?
  • Örneğin: "Robots.txt erişilebilirliği (20 puan), yapısal veri varlığı (15 puan), meta açıklama kalitesi (10 puan)" gibi bir dökümü var mı?
  • Skor kuralları dokümantasyonda veya yardım bölümünde yayınlanmış mı, yoksa sadece "AI optimizasyonu" gibi belirsiz bir ifade mi kullanılıyor?

Şeffaf olmayan bir araç, aynı sayfayı farklı günlerde taradığında tutarsız sonuçlar verebilir veya gerçek sorunları gözden kaçırabilir.

2. Robots.txt ile Gerçek Tarayıcı Erişimini Ayırıyor mu?

Kritik bir ayrım: robots.txt bir nezaket protokolüdür, erişim güvenlik mekanizması değildir. Bir araç, "GPTBot engellenmiş, siteniz AI'dan gizli" diyorsa yanıltıcıdır—çünkü kullanıcı kaynaklı ajanlara (ChatGPT-User, Claude-User, Perplexity-User) robots.txt kuralları aynı şekilde uygulanmayabilir.

Değerlendirme kriterleri:

  • Araç, robots.txt'de Disallow: / gördüğünde "tamamen korunmuş" mu diyor, yoksa "eğitim tarayıcılarına kapalı, ancak kullanıcı kaynaklı getirme hâlâ mümkün" mü açıklıyor?
  • GPTBot, OAI-SearchBot, ChatGPT-User arasındaki farkı biliyor mu? Örneğin GPTBot eğitim içindir ve robots.txt'e uyar; OAI-SearchBot ChatGPT arama sonuçları içindir ve eğitim için kullanılmaz; ChatGPT-User ise kullanıcı bir istekte bulunduğunda sayfa getiren ajandır.
  • ClaudeBot (eğitim), Claude-User (kullanıcı getirme), Claude-SearchBot (arama kalitesi) gibi Anthropic ajanlara da aynı netliği sağlıyor mu?
User-agent: GPTBot
Disallow: /

User-agent: ChatGPT-User
# Burada kural yok; kullanıcı istekleri yine de gelebilir

Yukarıdaki örnekte GPTBot engellenmiş, ancak ChatGPT-User için açık kural yok. İyi bir araç bunu "eğitim engellendi, kullanıcı getirme belirsiz" şeklinde raporlamalıdır.

3. Google-Extended ve Gemini İlişkisini Doğru Açıklıyor mu?

Google-Extended ayrı bir tarayıcı değil, robots.txt'de kullanılan bir kontrol belirtecidir. Gemini uygulamaları ve Vertex AI için eğitim/grounding kullanımını kontrol eder, ancak Google Arama sıralamasını etkilemez.

Doğru açıklama örneği:

  • "Google-Extended engellendiğinde Gemini ve Vertex AI eğitimi için içeriğiniz kullanılmaz, ancak Google Arama'da normal şekilde indekslenmeye devam eder."
  • "Google AI Overviews (AIO) normal Googlebot ve snippet kontrolleriyle (nosnippet, max-snippet, data-nosnippet) yönetilir; Google-Extended'i engellemek AIO'dan çıkarmaz."

Yanlış açıklama örneği:

  • "Google-Extended'i engelleyin, böylece Google AI'dan tamamen gizlenirsiniz." (Yanıltıcı—arama sonuçları ve AIO etkilenmez.)

4. Sonuçlar Açıklanabilir ve Eyleme Dönüştürülebilir mi?

Bir araç "AI görünürlüğünüz düşük" diyorsa, bunu hangi gözleme dayanarak söylüyor? İdeal bir rapor:

Bulgu Kanıt Öneri
Yapısal veri eksik Schema.org Article veya FAQPage bulunamadı JSON-LD ile Article schema ekleyin; schema.org/Article şablonunu kullanın
Meta açıklama kısa 120 karakter, önerilen 150-160 Açıklamayı 150-160 karaktere çıkarın, anahtar kelimeyi doğal şekilde ekleyin
PerplexityBot engellenmiş robots.txt satır 12: User-agent: PerplexityBot / Disallow: / Perplexity arama sonuçlarında görünmek istiyorsanız bu satırı kaldırın

Eğer araç sadece "optimize edin" diyorsa, hangi alanı nasıl optimize edeceğinizi bilemezsiniz.

5. Abartılı Vaat veya Garanti Var mı?

GEO/AIO alanı henüz olgunlaşmamıştır ve hiçbir araç "ChatGPT'de ilk sıra" veya "Perplexity'de %100 atıf" garanti edemez. Şüpheli ifadeler:

  • "Bu ayarları yapın, Gemini'de kesin görünürsünüz."
  • "llms.txt ekleyin, tüm AI'lar sizi kaynak gösterir."
  • "Skorunuz 90'ın üzerindeyse AI aramalarında üst sıradasınız."

Gerçekçi ifade: "llms.txt, 2024'te önerilen deneysel bir dosyadır; büyük arama/AI sağlayıcılarının bunu sıralama veya atıf için kullandığı doğrulanmamıştır. Yine de model bağlamı için yapılandırılmış özet sağlamak istiyorsanız ekleyebilirsiniz."

Araç, belirsiz alanlarda "resmi dokümantasyondan doğrulayın" veya "henüz standart değil" gibi dürüst uyarılar veriyorsa güvenilirliği artar.

6. Platform Ayarlarını Güncel ve Doğru Gösteriyor mu?

AI platformları hızla değişiyor. Araç, eski veya yanlış bilgi sunuyor mu?

Güncel bilgi örnekleri:

  • Applebot-Extended, Apple'ın temel modellerinin eğitiminde kullanımı kontrol eden belirteçtir; Applebot ise Siri ve Spotlight aramasını besler. (İkisini karıştırmamak gerekir.)
  • Google Search Console'daki eski "robots.txt test aracı" kaldırıldı; bunun yerine "robots.txt raporu" ve "URL denetimi" kullanılır. Araç hâlâ "test aracında kontrol edin" diyorsa güncel değildir.
  • MCP (Model Context Protocol), Anthropic'in Kasım 2024'te duyurduğu açık bir protokoldür; yapay zeka uygulamalarını araçlara ve veri kaynaklarına bağlar. Henüz yaygın değildir; araç bunu "gelecek standart" olarak sunuyorsa abartılı olabilir.

7. Hukuki ve Telif Konularında Kesin Hüküm Veriyor mu?

Güvenilir bir araç, "robots.txt ile içeriğiniz tamamen yasal olarak korunur" gibi kesin hükümler vermez. Bunun yerine:

  • "robots.txt bir nezaket protokolüdür, yasal bağlayıcılık sağlamaz. Telif hakkı koruması için hukuki danışmanlık alın."
  • "Uymayan botlar sunucu veya WAF seviyesinde engellenmelidir; robots.txt tek başına yeterli değildir."

Eğer araç "bu ayarla tamamen güvendesiniz" diyorsa, hukuki riskleri göz ardı ediyor demektir.

Özet: İyi Bir Araç Nasıl Tanınır?

Aşağıdaki kontrol listesini kullanarak herhangi bir GEO/AIO denetim aracını değerlendirebilirsiniz:

  1. Skor kuralları yayınlanmış mı? Hangi faktörler ne ağırlıkta?
  2. Robots.txt ile gerçek erişimi ayırıyor mu? GPTBot ≠ ChatGPT-User farkını biliyor mu?
  3. Google-Extended'i doğru açıklıyor mu? Arama sıralamasını etkilemediğini belirtiyor mu?
  4. Sonuçlar açıklanabilir mi? Kanıt ve somut öneri var mı?
  5. Abartılı vaat var mı? "Garanti" veya "kesin sonuç" gibi ifadeler kullanıyor mu?
  6. Platform bilgileri güncel mi? Eski araç adları veya kaldırılmış özellikler göstermiyor mu?
  7. Hukuki konularda dürüst mü? "Tamamen yasal" yerine "hukuki danışmanlık alın" diyor mu?

Bu ölçütleri karşılayan bir araç, GEO/AIO stratejinizi sağlam temellere oturtmanıza yardımcı olur. Kapalı kutu skorlar veya abartılı vaatler yerine, neyi neden yaptığınızı anlamanızı sağlar.

Sık Sorulan Sorular

Bir araç "AI skoru: 85/100" veriyor ama neye göre hesaplandığını göstermiyor. Güvenilir mi?

Hayır, şeffaf olmayan bir skor yanıltıcı olabilir. Araç hangi faktörlerin (robots.txt, yapısal veri, meta açıklama, vb.) ne ağırlıkta değerlendirildiğini açıklamalıdır. Aksi halde aynı sayfayı farklı günlerde taradığınızda tutarsız sonuçlar alabilir veya gerçek sorunları gözden kaçırabilirsiniz. Skor metodolojisi dokümantasyonda yayınlanmış bir araç tercih edin.

Araç "GPTBot engellenmiş, siteniz ChatGPT'den gizli" diyor. Doğru mu?

Kısmen doğru, ama eksik. GPTBot model eğitimi için kullanılır ve robots.txt'e uyar; engellendiğinde eğitim verisi olarak kullanılmazsınız. Ancak ChatGPT-User (kullanıcı bir istekte bulunduğunda sayfa getiren ajan) için robots.txt kuralları aynı şekilde uygulanmayabilir. İyi bir araç bu ayrımı açıkça belirtmeli: "Eğitim engellendi, kullanıcı kaynaklı getirme hâlâ mümkün olabilir."

Araç "llms.txt ekleyin, tüm AI'lar sizi kaynak gösterir" diyor. Gerçekçi mi?

Hayır, bu abartılı bir vaattir. llms.txt, 2024'te önerilen deneysel bir dosyadır ve büyük arama/AI sağlayıcılarının bunu sıralama veya atıf için kullandığı doğrulanmamıştır. Dürüst bir araç, "llms.txt henüz standart değil, ancak model bağlamı için yapılandırılmış özet sağlamak istiyorsanız ekleyebilirsiniz" şeklinde açıklamalıdır. Garanti veya kesin sonuç vaat eden araçlardan kaçının.

Google-Extended'i engelleyen bir araç "artık Google AI'dan gizlisiniz" diyor. Doğru mu?

Hayır, yanıltıcıdır. Google-Extended, Gemini uygulamaları ve Vertex AI için eğitim/grounding kullanımını kontrol eder, ancak Google Arama sıralamasını veya AI Overviews'ı (AIO) etkilemez. AIO, normal Googlebot ve snippet kontrolleriyle (nosnippet, max-snippet, data-nosnippet) yönetilir. Güvenilir bir araç bu farkı açıkça belirtmelidir: "Google-Extended engellendiğinde Gemini eğitimi dışındasınız, ancak Google Arama ve AIO'da normal şekilde görünmeye devam edersiniz."

Kendi sitenizde deneyin